Urządzenia są produkowane tak, by nie dało się ich tanio naprawić
Na Å›wiecie, także na terenie UE od lat w zaniku jest naprawa zużytego, czy zepsutego sprzÄ™tu elektronicznego, w tym przede wszystkim AGD. UrzÄ…dzenia do użytku domowego sÄ… zresztÄ… czÄ™sto produkowane czÄ™sto tak, że sprawna naprawa nie jest w ogóle możliwa – np. ze wzglÄ™du na samÄ…, bardzo skomplikowanÄ… konstrukcjÄ™. Ewentualnie koszt naprawy mógÅ‚by przekroczyć cenÄ™ zakupu nowej pralki czy telewizora.
Efekt jest taki, że gdy psuje siÄ™ kilkuletni sprzÄ™t (czÄ™sto zaraz po gwarancji), jesteÅ›my zmuszeni – czy tego chcemy, czy też nie – do zakupu nowego. Efekt? Konsumenci sÄ… narażeni na dodatkowe koszty, Å›rodowisko musi przyjąć tony elektroÅ›mieci, marnowane sÄ… cenne surowce – nie wszystko podlega bowiem skutecznemu recyklingowi.
UE działa na rzecz zmniejszenia ilości elektrośmieci
W zwiÄ…zku z tym problemem Unia Europejska postanowiÅ‚a podjąć dziaÅ‚ania na rzecz zmniejszenia iloÅ›ci odpadów elektronicznych i poprawy jakoÅ›ci życia konsumentów. Już w marcu 2021 roku Parlament Europejski przyjÄ…Å‚ rezolucjÄ™ w sprawie praw konsumentów w erze cyfrowej, w której zawarto m.in. propozycjÄ™ wprowadzenia dyrektywy o prawie do naprawy. Teraz zamierzenia te zmieniÄ… siÄ™ w obowiÄ…zujÄ…ce prawo. Co to oznacza dla nas, użytkowników sprzÄ™tu elektronicznego? Jakie sÄ… cele i zaÅ‚ożenia tej inicjatywy? I jakie korzyÅ›ci może przynieść dla naszego portfela i Å›rodowiska?
Nowe obowiÄ…zki dla producentów elektroniki
Unia Europejska wprowadza nowe zasady, które majÄ… na celu uÅ‚atwić konsumentom naprawÄ™ sprzÄ™tów domowych i przedÅ‚użyć ich żywotność. Rada UE zaakceptowaÅ‚a już dyrektywÄ™ o prawie do naprawy, która zobowiÄ…zuje producentów do zapewnienia szybkich, tanich i wygodnych usÅ‚ug naprawy oraz do informowania klientów o ich uprawnieniach w tym zakresie. Ponadto urzÄ…dzenia naprawione w okresie gwarancyjnym bÄ™dÄ… objÄ™te dodatkowym rokiem ochrony, co ma zachÄ™cać do naprawiania zamiast wymieniania produktów.
Dyrektywa o prawie do naprawy dotyczy również sytuacji po zakoÅ„czeniu gwarancji. Konsumentom ma być Å‚atwiej znaleźć miejsca i sposoby naprawy swoich urzÄ…dzeÅ„ dziÄ™ki specjalnej platformie unijnej, na której bÄ™dÄ… dostÄ™pne informacje o lokalnych punktach naprawy, częściach zamiennych, narzÄ™dziach i instrukcjach serwisowych. Dyrektywa ma także ograniczyć praktykÄ™ planowanego postarzania siÄ™ sprzÄ™tu przez producentów i poprawić jakość i bezpieczeÅ„stwo produktów.
Nowe zasady dotyczÄ…ce prawa do naprawy majÄ… zastosowanie do okreÅ›lonej grupy urzÄ…dzeÅ„ domowych, takich jak zmywarki, pralki, smartfony czy ekrany elektroniczne. Jednak lista ta może być w każdej chwili poszerzona o kolejne kategorie produktów.
Dyrektywa o prawie do naprawy zakÅ‚ada, że producenci bÄ™dÄ… musieli zapewnić dostÄ™pność części zamiennych, narzÄ™dzi i instrukcji serwisowych dla profesjonalnych i amatorskich naprawiaczy. Ponadto urzÄ…dzenia elektroniczne bÄ™dÄ… miaÅ‚y być Å‚atwo rozmontowywane i skÅ‚adane bez koniecznoÅ›ci użycia specjalistycznych metod lub Å›rodków.
Krytycy decyzji UE mówiÄ…, że wszystko to, zamiast pomóc konsumentom, jeszcze bardziej w nich uderzy, gdyż co prawda da wiÄ™cej praw i możliwoÅ›ci, ale stanie siÄ™ to kosztem znacznych podwyżek cen wyjÅ›ciowych wiÄ™kszoÅ›ci urzÄ…dzeÅ„. Czy tak faktycznie bÄ™dzie, dopiero siÄ™ okaże.
Pojawią się specjalne oznaczenia trwałości
Nowe przepisy dotyczÄ…ce prawa do naprawy wprowadzÄ… obowiÄ…zek oznaczania urzÄ…dzeÅ„ elektronicznych informacjami o ich trwaÅ‚oÅ›ci, naprawialnoÅ›ci i zużyciu energii. Konsumentom ma to pomóc w podejmowaniu Å›wiadomych decyzji zakupowych i wyborze produktów przyjaznych dla Å›rodowiska.
Zgodnie z dyrektywÄ… o prawie do naprawy, urzÄ…dzenia elektroniczne bÄ™dÄ… musiaÅ‚y speÅ‚niać minimalne wymogi ekologiczne i „socjalne”, aby mogÅ‚y być dopuszczone do sprzedaży na rynku unijnym. WÅ›ród nich znajdujÄ… siÄ™ kryteria dotyczÄ…ce wydajnoÅ›ci energetycznej, materiaÅ‚owej i chemicznej, a nawet warunki pracy i pÅ‚acy osób zaangażowanych w proces produkcji i naprawy. Dyrektywa ma również promować recykling i ponowne wykorzystanie zużytych urzÄ…dzeÅ„.
Kraje Unii będą miały 24 miesiące na wprowadzenie zmian u siebie
Nowe zasady dotyczÄ…ce prawa do naprawy bÄ™dÄ… obowiÄ…zywać na terenie caÅ‚ej Unii Europejskiej. Aby dostosować siÄ™ do nich, paÅ„stwa czÅ‚onkowskie bÄ™dÄ… miaÅ‚y dwa lata od daty publikacji w oficjalnym dzienniku UE. Unia liczy na to, że dyrektywa ta przyczyni siÄ™ do zmniejszenia iloÅ›ci odpadów elektronicznych, zwiÄ™kszenia trwaÅ‚oÅ›ci i naprawialnoÅ›ci urzÄ…dzeÅ„ oraz stworzenia nowych miejsc pracy w sektorze serwisowym. Unia chce także zachÄ™cić producentów do tworzenia sprzÄ™tów przyjaznych dla Å›rodowiska i ludzi.
Opublikowanie dyrektywy w oficjalnym dzienniku UE rozpocznie 20-dniowy okres, po którym przepisy dotyczÄ…ce prawa do naprawy zacznÄ… obowiÄ…zywać.
Tomasz Sławiński
KOMENTARZE (0) SKOMENTUJ ZOBACZ WSZYSTKIE