Kupując nowy telewizor, rzadko kiedy myślimy o jego parametrach technicznych w taki sam sposób, jak o specyfikacji smartfona czy komputera. Kluczowe znaczenie mają dla nas cale, rozdzielczość, rodzaj matrycy czy technologie poprawy obrazu. Tymczasem współczesny Smart TV to w rzeczywistości komputer ukryty w obudowie ekranu, który do płynnego działania potrzebuje sprawnej pamięci operacyjnej oraz przestrzeni dyskowej.
Problem małej pamięci w Smart TV jest jedną z największych bolączek sprzętu RTV. Podczas gdy standardem w budżetowych telefonach staje się 128 GB pamięci wewnętrznej, producenci telewizorów wciąż są niezwykle oszczędni. Większość urządzeń dostępnych na rynku – włączając w to modele ze średniej, a nawet wyższej półki – oferuje zaledwie 8 lub 16 GB przestrzeni dyskowej.
Warto mieć na uwadze, że deklarowana przez producenta wartość to całkowita pojemność kości pamięci, a nie miejsce oddane do dyspozycji użytkownika. Znaczną część tej przestrzeni zajmuje sam system operacyjny wraz z niezbędnymi plikami systemowymi. Po odliczeniu oprogramowania bazowego oraz kilkudziesięciu fabrycznie wgranych aplikacji, na własne programy użytkownika zostaje często tylko od 2 do 4 GB wolnego miejsca.
Warto przeczytać: Błąd HDCP uniemożliwia oglądanie treści na telewizorze? Oto jak go wyeliminować
Wpływ zapchanej pamięci na wydajność urządzenia staje się widoczny niemal natychmiast. Każda zainstalowana aplikacja, nawet ta nigdy nieuruchamiana, potrafi pobierać w tle aktualizacje, generować pliki tymczasowe i zapychać pamięć podręczną. Gdy wolna przestrzeń dyskowa skurczy się do kilkuset megabajtów, system traci cyfrowe „miejsce na oddech”. Interfejs zaczyna drastycznie zwalniać, reakcja na komendy z pilota wydłuża się do kilku sekund, a animacje menu zaczynają widocznie klatkować. W skrajnych przypadkach przepełniony dysk prowadzi do samoistnego zamykania się innych aplikacji lub zawieszenia całego telewizora, co wymaga odłączenia go od zasilania.
Co zatem odinstalować w pierwszej kolejności?
Nieużywane platformy streamingowe
Pierwsze uruchomienie nowoczesnego telewizora niemal zawsze wita użytkownika ścianą kolorowych kafelków na ekranie głównym. Producenci sprzętu podpisują globalne i lokalne umowy partnerskie z dostawcami treści, w efekcie czego w pamięci urządzenia ląduje potężny zestaw platform wideo na życzenie.
Zasada selekcji jest prosta. Na telewizorze powinny znajdować się wyłącznie te aplikacje, do których posiadamy aktywny abonament lub z których regularnie korzystamy bezpłatnie. Pozostawianie platform, których nie subskrybujemy, nie ma żadnego uzasadnienia. Każda z tych aplikacji potrafi ważyć od 80 do nawet 200 MB w stanie czystym. Co ważniejsze, aplikacje te regularnie sprawdzają dostępność aktualizacji w tle, przez co ich rozmiar na dysku stale rośnie. Pozbywając się zaledwie trzech lub czterech nieużywanych serwisów streamingowych, można w kilka minut odzyskać od 500 MB do ponad 1 GB niezwykle cennej przestrzeni dyskowej.
Osobną kategorią zbędnego balastu są fabrycznie instalowane aplikacje muzyczne. Wiele systemów Smart TV ma domyślnie wgrane odtwarzacze takie jak Spotify, Tidal, Deezer czy YouTube Music. Choć słuchanie muzyki czy podcastów przez głośniki telewizora lub podłączony soundbar ma swoich zwolenników, to większość osób zarządza dźwiękiem bezpośrednio ze smartfona lub dedykowanych głośników bezprzewodowych. Jeśli nie uruchamiamy tych serwisów na dużym ekranie, ich ikony powinny zniknąć z pamięci urządzenia jako jedne z pierwszych. W sytuacji, gdy raz na kilka miesięcy zajdzie potrzeba włączenia muzycznego tła podczas domowego spotkania, w zupełności wystarczy do tego standardowa, uniwersalna aplikacja YouTube, która i tak pozostanie w systemie.
Przeglądarki internetowe
Systemy smart telewizorów niemal bez wyjątku są wyposażane przez producentów w domyślne przeglądarki internetowe. Samsung instaluje na swoich urządzeniach Samsung Internet, LG ma autorski Web Browser, a na platformach Google TV i Android TV można natknąć się na systemowe narzędzia do przeglądania sieci. Choć teoretycznie możliwość otwarcia dowolnej witryny na kilkudziesięciocalowym ekranie brzmi ciekawie, w praktyce funkcja ta okazuje się niemal całkowicie bezużyteczna.
Niewygoda użytkowania to podstawowy argument przemawiający za natychmiastowym usunięciem lub wyłączeniem takiego oprogramowania. Wpisywanie adresów URL, loginów czy haseł za pomocą standardowego pilota i klawiatury ekranowej jest powolne i uciążliwe. Co więcej, klasyczne strony internetowe nie są projektowane z myślą o sterowaniu strzałkami pilota. Przewijanie rozbudowanych witryn, trafianie w małe odnośniki czy próby zamknięcia wyskakujących okienek reklamowych bywają trudne. Telewizyjne przeglądarki rzadko też otrzymują regularne aktualizacje, przez co często nie radzą sobie z poprawnym wyświetlaniem współczesnych skryptów, co skutkuje błędami i zawieszaniem się programu.
Warto również pamiętać o kwestii wydajności. Przeglądarki internetowe należą do aplikacji, które bardzo mocno obciążają pamięć operacyjną (RAM) oraz procesor telewizora. Próba uruchomienia wymagającej witryny na telewizorze o skromnej specyfikacji technicznej potrafi doprowadzić do natychmiastowego zapchania pamięci podręcznej i spowolnienia całego interfejsu Smart TV.
Każdy Smart TV ma przeglądarkę, ale jej obsługa pilotem to bardziej męka niż rozrywka. Fot. HotGear.
Aplikacje do grania w chmurze
Streaming gier wideo przeszedł w ostatnich latach ogromną ewolucję i dla wielu osób stał się pełnoprawną alternatywą dla tradycyjnej rozrywki na komputerze. Świadomi tego producenci telewizorów – ze szczególnym uwzględnieniem marek stosujących systemy Google TV oraz Samsung Tizen – fabrycznie instalują w pamięci swoich urządzeń aplikacje do obsługi platform gamingowych. W efekcie na nowym telewizorze można znaleźć programy takie jak Xbox Cloud Gaming, GeForce NOW czy Antstream Arcade.
Dla kogo cloud gaming to niepotrzebne obciążenie? Przede wszystkim dla osób, które w ogóle nie interesują się grami wideo i wykorzystują telewizor wyłącznie do oglądania filmów, seriali lub tradycyjnej telewizji. Druga grupa to gracze, którzy posiadają podpiętą do telewizora fizyczną konsolę, taką jak PlayStation 5 czy Xbox Series X. Osoby te uruchamiają gry bezpośrednio z dedykowanego i nieporównywalnie wydajniejszego sprzętu, przez co dublowanie tych funkcji w systemie Smart TV nie ma logicznego uzasadnienia.
Aplikacje do grania w chmurze należą do programów o stosunkowo dużej wadze. Wynika to z konieczności implementacji rozbudowanych protokołów sieciowych, obsługi zaawansowanego dekodowania obrazu w wysokiej rozdzielczości oraz sterowników do obsługi bezprzewodowych padów różnych producentów. Usunięcie tego typu oprogramowania pozwala natychmiast odzyskać od kilkuset megabajtów do nawet kilku gigabajtów cennego miejsca na dysku.
Narzędzia i menedżery plików
W pamięci nowego telewizora bardzo często można znaleźć programy, które na pierwszy rzut oka wyglądają na niezbędne elementy systemu. Mowa o wszelkiego rodzaju dedykowanych odtwarzaczach multimedialnych, przeglądarkach zdjęć oraz menedżerach plików sygnowanych logo producenta sprzętu lub zewnętrznych partnerów (przykładowo aplikacje typu File Commander). Choć ich nazwy sugerują wysoką użyteczność, w codziennym użytkowaniu nowoczesnego telewizora okazują się one niemal całkowicie zbędne.
Dublowanie wbudowanych funkcji to główny powód, dla którego warto pozbyć się tych programów. Współczesne systemy operacyjne Smart TV posiadają już zintegrowane, niewidoczne dla użytkownika protokoły odpowiedzialne za obsługę multimediów. Gdy podłączymy do telewizora dysk zewnętrzny lub pendrive, system automatycznie potrafi odczytać jego zawartość i uruchomić film czy wyświetlić zdjęcia bez konieczności instalowania zewnętrznych, ciężkich nakładek programowych. Dodatkowe aplikacje narzędziowe powielają jedynie te schematy, oferując przy tym często przestarzały, nieintuicyjny interfejs.
Kiedy te narzędzia są całkowicie niepotrzebne? Przeciętny użytkownik Smart TV wykorzystuje telewizor jako urządzenie odbiorcze – uruchamia aplikacje VOD, ogląda YouTube lub przełącza kanały kablówki. Rozbudowane menedżery plików i zaawansowane odtwarzacze multimedialne mają uzasadnienie tylko w nielicznych przypadkach, na przykład, gdy ktoś regularnie przegląda pliki przez serwery FTP, podpina dyski sieciowe NAS lub samodzielnie instaluje aplikacje z plików instalacyjnych APK (tzw. sideloading), co dotyczy głównie zaawansowanych użytkowników systemu Android/Google TV.
Menedżery plików w telewizorze mogą się wydawać przydatne, ale dublują funkcje systemu i prawie nigdy z nich nie skorzystamy. Fot. HotGear.
Aplikacje do zarządzania Smart Home
Ostatnią grupą oprogramowania, która potrafi skutecznie obciążyć nowy telewizor, są aplikacje producentów sprzętu oraz fabrycznie instalowane panele do zarządzania inteligentnym domem. Kupując telewizor marki Samsung, znajdziemy w nim aplikację SmartThings. Wybierając LG, będzie to platforma ThinQ. Z kolei urządzenia z systemem Fire TV od Amazona czy Google TV są fabrycznie naszpikowane usługami mającymi na celu silne powiązanie użytkownika z konkretnym ekosystemem (np. Amazon Photos czy asystenci głosowi). Często pojawiają się tam również aplikacje typu galerie sztuki, wygaszacze ekranu czy widżety pogodowe.
Problem z automatycznym działaniem w tle jest w tym przypadku najbardziej odczuwalny. Aplikacje dedykowane dla Smart Home z założenia mają stale monitorować domową sieć Wi-Fi w poszukiwaniu kompatybilnych pralek, lodówek, żarówek czy robotów sprzątających. Nawet jeśli nie mamy w domu żadnych innych urządzeń danej marki i nigdy nie uruchomimy tego panelu, procesy systemowe powiązane z tymi aplikacjami mogą stale działać w tle, zużywając cenne zasoby procesora i pamięci RAM.
Systemowe ograniczenia w usuwaniu to główna przeszkoda, na jaką można natrafić podczas prób zrobienia porządku z tym rodzajem oprogramowania. Ponieważ są to aplikacje głęboko zintegrowane z fabrycznym systemem operacyjnym telewizora, standardowa opcja „Odinstaluj” w menu często jest dla nich niedostępna lub wyszarzona.
W takiej sytuacji użytkownik nie jest jednak całkowicie bezbronny. Zamiast usunięcia, w ustawieniach aplikacji należy wybrać opcję „Wymuś zatrzymanie”, a następnie „Wyłącz” (lub „Dezaktywuj”). Spowoduje to odcięcie programu od zasobów systemowych i zablokuje jego automatyczne uruchamianie. Dodatkowo warto skorzystać z opcji „Wyczyść dane” oraz „Wyczyść pamięć podręczną”, co pozwoli odzyskać przestrzeń dyskową zajmowaną przez pliki konfiguracyjne i miniatury reklamowe, których te aplikacje potrafią zgromadzić zaskakująco dużo.
Podsumowanie
Przeprowadzenie selekcji i usunięcie zbędnych aplikacji tuż po zakupie nowego telewizora to krok, który pozytywnie wpłynie na komfort jego codziennego użytkowania. Choć współczesne systemy Smart TV zachwycają nowoczesnym interfejsem, to pod kątem technicznym wciąż zmagają się ze sporymi ograniczeniami sprzętowymi. Pozostawienie na nich zbędnego oprogramowania to niestety prosta droga do szybkiego zapchania pamięci podręcznej oraz spowolnienia pracy i to na nowym sprzęcie.
Poświęcenie kilkunastu minut na konfigurację i usunięcie cyfrowego balastu zaraz po wyjęciu telewizora z pudełka to najprostsza i najlepsza inwestycja w jego płynne działanie.
Tomasz Sławiński
